به مناسبت روز جهانی موزه، نشست تخصصی با حضور مدیران و کارشناسان حوزه میراث فرهنگی برگزار شد. محمد ابراهیم زارعی، رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی، و سید احمد محیط طباطبایی، رئیس انجمن ملی موزه‌های ایران، در این نشست به بررسی ابعاد مختلف نقش موزه‌ها در جامعه معاصر پرداختند.

محمد ابراهیم زارعی با اشاره به دو سطح فعالیت در حوزه میراث فرهنگی گفت: سطح نخست، فعالیت‌های ملموس شامل شناسایی، پژوهش، حفاظت و مرمت است، اما سطح مهم‌تر، رسالت عمیق موزه در ایجاد «زیست شرافتمندانه» بر پایه صلح، آرامش و همزیستی مسالمت‌آمیز است.

وی افزود: موزه نهادی است که ارزش‌ها را گرد هم می‌آورد، از آن‌ها حفاظت می‌کند و با رویکردی غیرجانبدارانه، آن‌ها را به جامعه منتقل می‌سازد. موزه باید آینه تمام‌عیار ارزش‌های انسانی باشد و محصول تقاطع سه عنصر اساسی یعنی «نظم و عدالت»، «خاطره و حافظه جمعی» و «دانایی و هنر» است.

زارعی تأکید کرد که در کشوری متنوع مانند ایران، موزه‌ها می‌توانند با ایجاد شناخت متقابل، تفاوت‌ها را به فرصتی برای همبستگی تبدیل کنند. وی با اشاره به کاهش پیوستگی اجتماعی علی‌رغم پیشرفت فناوری‌های ارتباطی، گفت: موزه‌ها در زمان بحران‌ها مسئولیت سنگینی بر عهده دارند و باید از حصار ساختمان‌های خود بیرون آمده و به پرسش‌های جامعه پاسخ دهند. موزه به مثابه میانجی اجتماعی عمل می‌کند تا پیوندهایی شکل بگیرد که نهایتاً به صلح و رواداری بیانجامد.

سید احمد محیط طباطبایی نیز با اشاره به سابقه تاریخی نهادهای بین‌المللی، گفت: سازمان ملل متحد و یونسکو پس از جنگ جهانی دوم، صلح را از مسیر آگاهی، شناخت متقابل و توسعه فرهنگ پیگیری کردند. تأسیس شورای بین‌المللی موزه‌ها (ICOM) در سال ۱۹۴۶ در پاریس نیز در ادامه همین رویکرد بود.

محیط طباطبایی افزود که فعالیت‌های این نهادها امروزه حول سه بحران عمده شکل گرفته است: بحران زیست‌محیطی، انقلاب شتابان علم و فناوری (به‌ویژه هوش مصنوعی) و بحران صلح و امنیت ناشی از جنگ‌ها. وی با اشاره به نقش ایران در تدوین کد اخلاقی هوش مصنوعی یونسکو، بر لزوم پشتوانه‌های اخلاقی در پیشرفت technological تأکید کرد.

رئیس انجمن ملی موزه‌های ایران موزه را فراتر از یک ساختمان یا مجموعه اشیاء دانست و آن را «طرز نگاهی دموکراتیک، فراگیر و بدون قضاوت» معرفی کرد که گفت‌وگو را جایگزین monologue می‌کند. وی افزود: موزه‌ها باید با تمرکز بر کودکان و نسل آینده، بذر تنفر و کینه نکارند، بلکه میراث را مانند دوندگان امدادی به نسل بعدی منتقل کنند تا آینده‌ای متصل‌تر و امن‌تر شکل بگیرد.

محیط طباطبایی در پایان خاطرنشان کرد که نگاه موزه‌ای، نگاهی است که گذشته را انکار نمی‌کند، دیگری را طرد نمی‌نماید و با تکیه بر حافظه جمعی، به بهبود کیفیت زندگی و تقویت انسجام اجتماعی کمک می‌کند.

انتهای پیام/